loading...
ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ
to-nohma-ths-theias-enanthrwphsews.jpg

Πρωτοπρεσβύτερου Κλεάνθη Παντελή

Σε λίγες μέρες θα κληθούμε να εορτάσουμε την ενανθρώπηση του Θεού, το πιο σπουδαίο και πιο κεφαλαιώδες γεγονός της ανθρώπινης ιστορίας. Μπορούμε να πούμε ότι ολόκληρο το Ευαγγέλιο του ουρανού και της γης – τονίζει και ο σύγχρονος ομολογητής της Ορθοδοξίας, Αρχιμανδρίτης Ιουστίνος Πόποβιτς – αποτελείται από τέσσερεις λέξεις: «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο»· ο Θεός έγινε άνθρωπος.

Η προχριστιανική ανθρωπότητα έζησε με τη νοσταλγία αυτού του γεγονότος και η ιστορική της διαδρομή δεν ήταν παρά προετοιμασία για την υποδοχή του. Η μεταχριστιανική ανθρωπότητα δρα, για να αποδεικνύεται χρόνο με τον χρόνο, ημέρα με την ημέρα, από στιγμή σε στιγμή, το ότι «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» (Ιωαν. Α΄ 14) και η ιστορική της πορεία δεν είναι παρά βίωση των συνεπειών αυτής της ενανθρωπήσεως του Θεού.

Από την ημέρα που ο άνθρωπος αθέτησε την εντολή του Δημιουργού του δεν ζούσε παρά με τη λαχτάρα να ξαναβρεί τον χαμένο παράδεισο. Γιατί τούτη η προπατορική παρακοή τον έκαμε σκλάβο στον πιο στυγερό τύραννο και τον τύλιξε με σκοτάδι. Ζήτησε να γίνει «ισόθεος» και κατάντησε υπάνθρωπος, ξεπέφτοντας κι από το βάθρο του ανθρώπου. Όταν, όμως, ήλθε το «πλήρωμα του χρόνου», όταν πια ο πόθος της σκλαβωμένης ανθρωπότητας για λύτρωση παραβίασε τον ουρανό, ο Θεός κατεβαίνει στη γη, ντύνεται την ανθρώπινη σάρκα και προσφέρει σε μας ό,τι δεν μπορέσαμε να αποκτήσουμε με τις δικές μας δυνάμεις. «Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ἵνα τὸν ἄνθρωπον δεκτικὸν θεότητος ποιήσῃ» γράφει ο Μέγας Αθανάσιος.

Γίνεται τώρα πραγματικά «ισόθεος» ο άνθρωπος, χάρη στη σάρκωση του Θεού. Ενώνεται με τη θεανθρώπινη φύση του Χριστού και φτάνει στη θέωση, όχι από τον δρόμο της γνώσης, αλλά της χάρης. Ο Χριστός κατέβηκε στη γη, για να μας ανεβάσει στον ουρανό. Γεννήθηκε φτωχός, για να μας πλουτίσει με αρετή. Πήρε τη μορφή αδύναμου βρέφους, για να μας κάνει δυνατούς. Πόνεσε, για να μας προσφέρει χαρά. Ταπεινώθηκε, για να μας ανυψώσει.

Αυτές τις ημέρες γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα. Την εορτή του «Ἐμμανουήλ», που σημαίνει «ο Θεός ανάμεσά μας». Φωταγωγημένοι οι δρόμοι· στολισμένες οι βιτρίνες των καταστημάτων· χαρμόσυνες οι κωδωνοκρουσίες των ναών· πανηγυρική η ατμόσφαιρα. Όμως μέσα σε όλη αυτή την πανδαισία των χρωμάτων και των ήχων ο μόνος που δεν πανηγυρίζει – τονίζει και σύγχρονος ορθόδοξος επίσκοπος – είναι ο Χριστός!

Στην εποχή μας ακόμα και τα μεγαλύτερα γεγονότα έχασαν τη σημασία τους και κατάντησαν νεκρός τύπος. Τα Χριστούγεννα έγιναν ένα κοινωνικό γεγονός στην ζωή μας, αντί να είναι ένας οριακός σταθμός στον πνευματικό αγώνα μας. Δύο χιλιάδες χρόνια πέρασαν από τη Γέννηση του Χριστού και ακόμα δεν αξιοποιήσαμε τα δώρα που μας έφερε· την αγάπη και την ειρήνη. Με πολέμους, ακαταστασίες και την αβεβαιότητα, σε τόσα σημεία της γης, ακόμα και στον τόπο μας, υποδεχόμαστε και εφέτος τον «ἄρχοντα τῆς εἰρήνης». Διαιρεμένοι από πάθη και συμφέροντα, ακόμα και μέσα στην οικογένεια, εορτάζουμε τη Γέννηση της Αγάπης.

Χριστούγεννα σημαίνει ξαναγέννημα του ανθρώπου. Γεννιέται ο Χριστός κάθε φορά που ένας άνθρωπος ξαναγεννιέται ηθικά. Το γραφικό «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο» πέρα από την ιστορική και μεταφυσική του διάσταση έχει και κάποια άλλη, τη βιωματική. Σημαίνει ότι ο Λόγος, η θεϊκή Αλήθεια, γίνεται κτήμα ανθρώπινο, γίνεται σάρκα, μπαίνοντας στο μυαλό, στα χείλη, στη γραφίδα, στην καρδιά, στις εκδηλώσεις της ζωής του ανθρώπου. Τα καινούρια ρούχα που βάζουμε τούτες τις μέρες είναι εξωτερικά σύμβολα της εσωτερικής μας αναγεννήσεως. Το καθάρισμα και η περιποίηση των σπιτιών, έκφραση της ψυχικής μας ανακαινίσεως. Το καλό φαγητό, συμπόσιο για τον πανηγυρισμό της ψυχικής λευτεριάς. Όμως, εμείς κρατήσαμε με σχολαστικότητα τον τύπο, τον συμβολισμό και πετάξαμε την ουσία. Γι’ αυτό μέσα στο ζεστό καινούργιο πανωφόρι η ψυχή μας κρυώνει. Το χορτάτο στομάχι κάνει πιο έντονη την πείνα της ψυχής. Θα παίξουμε και φέτος τον ρόλο των πανηγυριστών. Με ευγένεια θα απλώσουμε το χέρι σε φίλους, σε γνωστούς και σε άγνωστους, για την καθιερωμένη χειραψία.

Οι ίδιες τυπικές ευχές θα ανέβουν στα χείλη μας, θα χαϊδέψουν τα αυτιά μας. Θα βάλουμε τα δυνατά μας, για να φανεί πειστικά το χαμόγελο που επιβάλλουν οι κανόνες της καλής συμπεριφοράς: Μετά από αυτά και πέρα από αυτά. Τα ίδια και τα ίδια. Η ρουτίνα της καθημερινότητας, τα συνηθισμένα προβλήματα, οι ανησυχίες, οι μικροχαρές, οι λύπες. Τούτο είναι το δράμα αυτών των ημερών. Τα βιομηχανοποιημένα Χριστούγεννα. Τα Χριστούγεννα «κατὰ παραγγελίαν». Τα Χριστούγεννα χωρίς Χριστό. Έτσι, ο κόσμος ζητά την ειρήνη και βρίσκει πόλεμο. Ποθεί την αγάπη και γεύεται κακότητα. Νοσταλγεί τη χαρά και τρυγά πόνο.

Πόσο κερδισμένοι θα είμασταν, αν, φτάνοντας στον σταθμό των Χριστουγέννων σπάζαμε το τσόφλι των τύπων και των κοινωνικών συνηθειών, για να γευθούμε την ουσία. Να ήταν, τουλάχιστον, εφέτος, να ζούσαμε το μυστήριο του «Ἐμμανουήλ» σε όλο το πλάτος και βάθος του. Να νοιώθαμε την παρουσία του Θεού ανάμεσά μας και να γινόμασταν καινούργιοι άνθρωποι στον καινούργιο χρόνο. Ναι, να κάναμε να ξαναγεννηθεί ο Χριστός με το δικό μας πνευματικό ξαναγέννημα!

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ