loading...
Η διδασκαλία του Αγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ για τον γάμο
h-didaskalia-tou-agiou-swfroniou-saxarwf-gia-to-gamo.jpg

Η διδασκαλία του Αγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ για τον γάμο

Μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιεροθέου

Ο Άγιος Σωφρόνιος για πολλά χρόνια άσκησε το λειτούργημα και τη χαρισματική διακονία του πνευματικού πατρός τόσο σε μοναχούς στο Άγιο όρος όσο και στον κόσμο, ήτοι στο Παρίσι και στην Αγγλία, με αποτέλεσμα να μεταφέρει σε ιερείς, σε μοναχούς, γενικά σε ανθρώπους την πλούσια πνευματική του πείρα, αλλά και ο ίδιος να αποκτήσει πλούσια πείρα γύρω από τη χαρισματική αυτή διακονία.

Ο ίδιος έλεγε ότι, όταν κανείς δεν διέλθει από την βίωση της Γεθσημανή, τα Πάθη του Χριστού, τον Σταυρό Του, την κάθοδό Του στον Άδη και την Ανάσταση του Χριστού, δεν μπορεί να βοηθήσει τα πνευματικά του παιδιά.

Μέσα από αυτήν την προοπτική αναφέρεται και στον γάμο, κατά τη χριστιανική διδασκαλία, ως κατάσταση χαρισματικής ζωής. Κάθε άνθρωπος και ιδιαίτερα κάθε Χριστιανός, πρέπει να αγωνίζεται με την Χάρη του Θεού να εκπληρώσει τον σκοπό της δημιουργίας του που είναι από το κατ’ εικόνα να φθάσει στο καθ’ ομοίωση, η οποία, κατά τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, είναι η θέωση. Επομένως, όσα λέγονται για το μυστήριο της Χριστιανικής ζωής αναφέρονται και στους μοναχούς, αλλά και τους εγγάμους, με ανάλογη προσαρμογή.

Στο κεφάλαιό του με τίτλο «Ο γάμος», χωρίς να κάνει μεγάλη ανάλυση, τονίζει τη χαρισματική κατάσταση του γάμου, εννοώντας τον γάμο όπως τον ευλογεί και τον θέλει η Εκκλησία.

Στην αρχή τονίζει ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να γίνει πατέρας του εαυτού του, κατά τη διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Δηλαδή, πρέπει να αναγεννηθούμε πνευματικά, «να οικοδομήσουμε τον εαυτό μας σύμφωνα με την εικόνα που μας δόθηκε, εικόνα (υπόδειγμα), που μας έδωσε ο Χριστός αποκαλύπτοντας με ιδιαίτερη δύναμη πώς μπορεί και συνεπώς πώς οφείλει ο άνθρωπος να περάσει τη ζωή του». Αυτό πρέπει να εξετασθεί και στις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, όπως και στον γάμο.

Ο Άγιος Σωφρόνιος θεωρεί ότι «μία από τις πιο καταστροφικές πλευρές της εποχής μας» είναι η έκπτωση των ανθρώπων από την Ανάσταση και η συνακόλουθη καταδίκη του εαυτού τους «σε θάνατο όμοιο με τον θάνατο των ζώων, οι άνθρωποι βυθίζονται στην άβυσσο της απογνώσεως». Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν βλέπει τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε, αλλά αντιμετωπίζει την ζωή του μέσα από την προοπτική των ζώων. Δηλαδή, οι άνθρωποι εξαντλούν το νόημα της ζωής τους «στο να αρπάξουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη μερίδα «απολαύσεων», «ευχάριστων αισθημάτων», έστω και «στιγμιαίας αυτολήθης» και τα όμοια με αυτά».

Επειδή οι άνθρωποι έχασαν αυτή την εικόνα της δημιουργίας τους «έφθασαν ως την άγρια ιδέα» να ανατρέψουν όλη αυτήν την κατάσταση και επιδιώκουν «να οικοδομήσουν νέα, «ελεύθερη κοινωνία» που να παρέχει την δυνατότητα μεγαλύτερου αριθμού εμπειριών».

Προφανώς εδώ ο Άγιος εννοεί τον γάμο που λειτουργεί μετά την πτώση. Γράφει ότι «για τον πεπτωκότα άνθρωπο η πολυγαμία είναι φυσική», ενώ «η ανθρωπότητα δεν γνώρισε τη μονογαμία εξαιτίας της πτώσεώς της». Ο άνθρωπος μετά την πτώση έφθασε στην πολυγαμία, δηλαδή σε μια ζωώδη κατάσταση. Ο Χριστός επανέφερε τον γάμο στην μονογαμία, οπότε «η χριστιανική μονογαμία είναι υπερφυσική» κατάσταση. Η αγάπη του ενός ανθρώπου προς τον άλλο «δεν είναι ψυχική ή φυσιολογική», δεν συνδέεται «με την ανατομία» ή στην καλύτερη κατάσταση «με τον ψυχισμό». Παρατηρεί κανείς εδώ από τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο Γέροντας με πόση προσοχή, καθαρότητα και σοφία χειρίζεται αυτό το θέμα. Ο Χριστιανικός γάμος κατά κυριολεξία «δεν επαναλαμβάνεται· είναι πάντοτε μοναδικός». Αυτό σημαίνει ότι δεν παραμένει «στα όρια της φύσεως, αλλά στην από κοινού προσπάθεια να γίνουμε «ναός για την λατρεία του Άναρχου Πατρός». Τότε ο γάμος γίνεται οδός προς σωτηρία».

Βέβαια, κανείς δεν είναι τέλειος, γι’ αυτό και χρειαζόμαστε συνεχώς τη βοήθεια του Θεού. Μόνο με τη Χάρη του Θεού μπορεί ο άνθρωπος από τη μεταπτωτική του κατάσταση, που ρέπει προς την πολυγαμία, να παραμείνει στη μονογαμική κατάσταση στον γάμο, αλλά και το κυριότερο να γίνει ναός του Θεού του ζώντος. Γιατί ο γάμος από την παρά φύση κατάσταση (πολυγαμία) πρέπει να οδηγηθεί στην κατά φύση ζωή (μονογαμία) και από εκεί να φθάσει στην υπέρ φύση ζωή, που είναι η θέωση, το να γίνει ο άνθρωπος ναός του Αγίου Πνεύματος. Δυστυχώς, οι άνθρωποι της εποχής μας δεν δέχονται καμία εξουσία και παραμένουν υποδουλωμένοι στους «νόμους της φύσεως».

Εκφράζοντας δε την «μέθοδο» του Αγίου Σιλουανού, το να δίνει στον άνθρωπο τις «βασικές αρχές», «μετά την αφομοίωση των οποίων θα μπορέσει ανεξάρτητα να βρίσκει λύσεις στις διάφορες βιωτικές περιστάσεις», ακολουθεί την ίδια τακτική και δεν ασχολείται περαιτέρω με το θέμα αυτό, χωρίς να αναλύει άλλες λεπτομέρειες. Ο τρόπος με τον οποίο ο Χριστιανός θα αντιμετωπίσει τον γάμο του είναι καρπός της έμπνευσής του να τηρεί τις εντολές του Χριστού και να πορεύεται προς τον σκοπό της δημιουργίας του. Τότε όλα ρυθμίζονται κατά Θεόν και με ελευθερία.

Πηγή: Ορθόδοξη Μαρτυρία, Έκδοση Παγκυπρίου Συλλόγου Ορθοδόξου Παραδόσεως «Οι φίλοι του αγίου όρους», Σαράντα χρόνια 1981-2021, Αριθμός 124 ΑΝΟΙΞΗ – ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2021, σελ. 17-18.

Η διδασκαλία του αγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ για τον γάμο