loading...
Ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος ὁ νέος μάρτυς ἐν ὉρμιδείᾳΟικονόμου Νικολάου Πάτσαλου
Άγιος Κωνσταντίνος εν Ορμηδεία

Ἡ Κύπρος χαρακτηρίστηκε ἀπό τόν χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρᾶ ὡς «Ἁγία Νῆσος» λόγω τοῦ πλήθους Ἁγίων μορφῶν πού εἴτε μέ δάκρυα καί προσευχές ἀσκήθηκαν «ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις» εἴτε θυσίασαν τή ζωή τους μέ μαρτυρικό τρόπο στά ὄρια τῆς νήσου. Ἡ μητροπολιτική περιφέρεια Κιτίου μέ πολιοῦχο τόν Ἅγιο Λάζαρο τόν Τετραήμερο, τόν Φίλο τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ὁποίου ἔχει ὡς καύχημα τόν περίβλεπτο ναό καί τόν δεύτερο τάφο του, καυχᾶται ἰδιαιτέρως καί γιά ἄλλους τοπικούς Ἁγίους, πού σχετίστηκαν διά τῆς ζωῆς τους μέ τήν πόλη μας.

Ὁ Ἅγιος νέος μάρτυρας Κωνσταντῖνος, τό καύχημα και «ἱερὸν θησαύρισμα τῆς Ὁρμιδείας» ἀποτελεῖ χαρακτηριστικό παράδειγμα ἑνός τοπικοῦ Ἁγίου πού τιμᾶ γηθοσύνως ἡ καθ’ ἡμᾶς Ἱερά Μητρόπολη. Πρόκειται γιά ἕναν μάρτυρα τῶν ἀραβικῶν ἐπιδρομῶν (649-965), πού ἔχυσε τό αἷμα του λόγω τῆς χριστιανικῆς του ταυτότητας[1]. Τά στοιχεῖα πού ἀφοροῦν τόν βίο τοῦ Ἁγίου εἶναι λιγοστά, καθώς οἱ ἀναφορές τῶν συναξαρίων εἶναι ἐλλιπεῖς ἕως καί ἀνυπόστατες, μέ ἀποτέλεσμα νά ὑπάρχει σύγχυση σχετικά μέ τήν προσωπικότητα τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου τοῦ ἐν Ὁρμιδείᾳ.

Ἡ ἀρχαιότερη γραπτή μαρτυρία περί τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου τοῦ ἐν Ὁρμιδείᾳ προέρχεται ἀπό τό Χρονικό τοῦ Λεόντιου Μαχαιρᾶ, ὁ ὁποῖος σημειώνει ὅτι: «Εὑρίσκεται […] εἰς τὴν Ὀρμετίαν ὁ ἅγιος Κωνσταντῖνος στρατιώτης»[2]. Αὐτή ἡ πολύ σημαντική ἀναφορά τοῦ Μαχαιρᾶ, σύμφωνα μέ τόν Ἀρχιμανδρίτη Φώτιο, ὑποδηλοῖ πώς ὁ Ἅγιος δέν εἶχε καταγωγή τήν Κύπρο, ἀλλά ὅτι «ἐτελειώθη» ἐν Κυρίῳ στά ὅρια τῆς Κοινότητας Ὁρμίδειας Λάρνακος ἔχοντας τήν ἰδιότητα τοῦ στρατιώτη. Ἕνας πολιτικός, θά λέγαμε, στρατιώτης πού μέ τό μαρτυρικό του τέλος ἀναδείχθηκε σέ «ὁπλίτη» καί στρατιώτη Χριστοῦ ἐφάμιλλο τῶν ἀρχαίων μαρτύρων τῆς πρώτης Ἐκκλησίας, Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου καί Δημητρίου τοῦ Μυροβλήτου.

Ὁ Ἅγιος νέος μάρτυς Κωνσταντῖνος, λοιπόν, ὑπῆρξε στρατιώτης, ὁ ὁποῖος ἦρθε στήν Κύπρο μαζί μέ ἄλλους τρεῖς. «Τολμητὴς ὤν καὶ ὁρμητίας καὶ πῦρ πίστεως πνέων»[3] ἔζησε καί κήρυξε τήν ὀρθόδοξη πίστη του μέσα στό ἀσφυκτικό κλίμα τῆς Ἀραβοκρατίας στήν Κύπρο. Ὁ Ἅγιος φαίνεται πώς ἦταν «ἀνώτατος στρατιωτικὸς ἀξιωματοῦχος», ὁ ὁποῖος «ὑπηρέτησε καὶ στὴν Κύπρο, ὡς ἀπεσταλμένος τῆς βυζαντινῆς διοίκησης»[4]. Ὁ Ἅγιος, λοιπόν, μαζί μέ τή συνοδεία του, κατά τή διάρκεια μιᾶς ἀπό τίς ἀραβικές ἐπιδρομές συνελήφθη ἀπό τόν ἡγεμόνα τῶν Ἀράβων καί ὁδηγήθηκε ὡς «θῦμα πανάγιον» πρός τό μαρτύριο. Ὁ Ἄραβας ἡγεμόνας τούς προέτρεψε νά ἀπαρνηθοῦν τήν πατρῷα πίστη τους, ἀλλά ὁ «ὁρμητικός» σέ πίστη καί θάρρος Κωνσταντῖνος στάθηκε ἀνδρεῖος ὑπερασπιστής τοῦ Χριστοῦ καταπατῶντας διά τοῦ μαρτυρίου του τήν «ὀφρύν» καί τήν «μανίαν» τῶν Ἀράβων. Ἔτσι, ὡς ἄλλος μεγαλομάρτυρας, ἔτεμε τήν «τιμίαν κάραν» του μαζί μέ τούς συναθλητές του ποτίζοντας μέ τά αἵματα του μαρτυρίου του τά χώματα τῆς ἰδιαίτερης μητροπολιτικῆς περιφέρειάς μας, τῆς ὁποίας ἀπό τότε ἕως σήμερα ἀποτελεῖ φρουρό καί προστάτη.

Σύμφωνα μέ τήν τοπική παράδοση τῆς περιοχῆς ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος μαρτύρησε στήν περιοχή καλούμενη «Διοικητήριον τῆς πόλεως Τραχειάδος», περιοχή μεταξύ τῶν Κοινοτήτων Ὁρμίδειας καί Ἄχνας. Ὁ, δέ, ἐνταφιασμός τοῦ μάρτυρα μαρτυρεῖται σέ ἕνα σπήλαιο παρακείμενο τῆς Ὁρμίδειας, τό ὁποῖο εἶναι γνωστό μέχρι τίς μέρες μας μέ τήν ὀνομασία «Ἁγιόσπηλιος». Κατά δέ τούς βυζαντινούς χρόνους (965)[5] φανερώθηκαν τά τίμια λείψανα τοῦ Ἁγίου, τά ὁποῖα ἀποτελοῦσαν πηγή θαυμάτων σέ ὅσους τά προσκυνοῦσαν μέ πίστη. Κάποιος ἡγεμόνας τῆς Κύπρου, ὁ ὁποῖος ἔπασχε ἀπό δυσεντερία καί κώφωση[6] μαθαίνοντας γιά τά θαύματα τοῦ Ἁγίου ἐπισκέφθηκε τό προσκύνημα, γιά νά προσκυνήσει τά λείψανα τοῦ Ἁγίου λαμβάνοντας ἀμέσως τήν ὑγεία του. Ὁ ἡγεμόνας εἰς ἀντίδωρο τῆς μεγάλης εὐεργεσίας πού ἔλαβε ἀπό τόν Ἅγιο, τοῦ ἀνήγειρε μεγάλο ναό ἀφιερωμένο στό ὄνομα του. Μάλιστα «ἐν δεξιοῖς τοῦ βήματος» τοῦ συγκεκριμένου ναοῦ βρισκόταν ἡ σορός τῶν τιμίων λειψάνων τοῦ Ἁγίου[7]. Ὁ ναός αὐτός «προφανῶς καί μέ μεταγενέστερες σύν τῷ χρόνῳ ἐπεμβάσεις, πού σωζόταν μέχρι τίς ἀρχές τοῦ 20οῦ αἰῶνα, κρημνίστηκε τότε δυστυχῶς, γιά νά ἀντικατασταθεῖ ἀπό τόν σημερινό ναό (1901)[8], ὁ ὁποῖος καί εἶναι ὁ κεντρικός ναός τοῦ χωριοῦ τῆς Ὁρμίδειας»[9]. Σήμερα ὁ τάφος τοῦ Ἁγίου μέ μέρος ἀπό τά ἱερά τοῦ λείψανα βρίσκεται κάτω ἀπό τή σημερινή Ἁγία Τράπεζα τοῦ ναοῦ καί τά ὁποῖα ἀποτελοῦν «κειμήλιον ἔνθεον» τόσο γιά τούς κατοίκους τῆς κώμης τῆς Ὁρμίδειας ὅσο καί γιά ὁλόκληρη τή Λάρνακα.

Ἡ τιμή τοῦ Ἁγίου Κωσταντίνου τοῦ ἐν Ὁρμιδείᾳ φαίνεται νά εἶναι διαδεδομένη στή μητρόπολη Κιτίου, ἀλλά καί στήν κοντινή ἀπό τά ὅρια τῆς Ὁρμίδειας μητρόπολη Κωνσταντίας, πράγμα πού διαφαίνεται ἀπό τίς δύο σωζόμενες τοιχογραφίες (13ος αἰῶνας) μέ τόν Ἅγιο, στούς ἱερούς ναούς, τοῦ Ἁγίου Ἀντωνίου Κελλιών καί τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος στή Σωτήρα Ἀμμοχώστου, ἀλλά καί σέ νεότερη τοιχογραφία τοῦ 19ου αἰῶνα τοῦ λαϊκότροπου ζωγράφου Παρθενίου στόν παλαιό ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ξυλοφάγου. Καί στίς τρεῖς περιπτώσεις τῶν πιό πάνω τοιχογραφιῶν ὁ Ἅγιος ἀπεικονίζεται ὡς στρατιωτικός καί στή νεότερη τοιχογραφία τοῦ 19ου αἰῶνα ἔφιππος. Ἐπίσης, στόν περιώνυμο ναό τοῦ Ἁγίου στήν Ὁρμίδεια ὑπάρχουν φορητές εἰκόνες τοῦ 18ου και τοῦ 19ου αἰῶνα στίς ὁποῖες ὁ Ἅγιος ἀπεικονίζεται ὡς στρατιωτικός. Μάλιστα, σέ εἰκόνα τοῦ 19ου αἰῶνα, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἐφέστια εἰκόνα τοῦ ναοῦ, ὑπάρχουν περιμετρικά παραστάσεις ἀπό τό μαρτύριο τοῦ Ἁγίου. Ὁ πλούσιος στρατιωτικός διάκοσμος στόν ὁποῖο ἀπεικονίζεται ὁ Ἅγιος εἶναι ἐνδεικτικός τοῦ ὑψηλοῦ στρατιωτικοῦ καί πολιτικοῦ ἀξιώματός του. Μάλιστα, στήν τοιχογραφία τοῦ ἱεροῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀντωνίου σώζεται καί ἡ ἐπιγραφή «Ὁ Νέος Ὁρμυτίας», ἡ ὁποία ξεκαθαρίζει τό τοπίο σχετικά μέ τήν ἐποχή στήν ὁποία ζεῖ ὁ Ἅγιος, ἀλλά καί τήν ἁγιολογική κατηγορία στήν ὁποία ἀνήκει.

Τό ἐπίθετο «Νέος Μάρτυς» ἀποδίδεται στούς μάρτυρες τῆς ἐποχῆς τῶν ἀραβικῶν ἐπιδρομῶν (7ος–10ος αἰῶνας) πρός διάκρισή τους ἀπό τούς ἀρχαίους μάρτυρες τῶν πρώτων αἰώνων (1ος-4ος αἰῶνας)[10]. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει μέ τήν ὀνομασία «Νεομάρτυς», ὄρος πού χρησιμοποιεῖται γιά τούς μάρτυρες πού μαρτύρησαν μετά τήν ἄλωση τῆς Κωνσταντινούπολης (1453) μέχρι σήμερα, σέ ἀντιδιαστολή πρός τούς μάρτυρες τῶν προηγούμενων χρόνων[11]. Συνεπῶς, εἶναι φυσικό νά ἐντάξουμε τόν «ἐν Τραχειάδι μαρτυρήσαντα μετὰ τῆς συνοδείας αὐτοῦ, εἰς τὸν κατάλογον τῶν νέων μαρτύρων τῆς ἀραβοκρατίας»[12]. Ἀνάλογα παραδείγματα «Νέων Μαρτύρων» τῆς Ἀραβοκρατίας ἔχουμε πολλά, ὅπως τοῦ Ἁγίου μάρτυρος Θεοφίλου τοῦ Νέου, πού κατά τήν κυπριακή ἐκκλησιαστική παράδοση ἑορτάζεται στίς 22 Ἰουλίου[13], καθώς καί τοῦ Ἁγίου παιδομάρτυρος Σῴζοντος τοῦ Νέου ἐν Πλακουντουδίῳ, πού ἑορτάζει στίς 7 Σεπτεμβρίου[14].

Ἡ σωζόμενη, λοιπόν, ἐπιγραφή «Νέος» ἀποδομεῖ καί καταρρίπτει τή μέχρι πρόσφατα ἐσφαλμένη ἀντίληψη πώς ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος ἦταν μάρτυρας τῶν πρώτων αἰώνων καί μάλιστα ἀπό τήν ὁμάδα τῶν λεγομένων «Ἀλαμάνων»[15]. Δέν πρόκειται, δηλαδή, γιά ἕνα ἐκ τῶν τριακοσίων ἀσκητῶν, πού ἦρθαν ἀπό τόν Ἰορδάνη στήν Πάφο, γιά νά ζήσουν ἀσκητική ζωή σέ διάφορα μέρη τῆς Κύπρου, ὅπως παρουσιάζεται λανθασμένα[16] σέ πολλά συναξάρια καί διάφορες μελέτες πού ἀσχολούνται μέ τήν Κυπριακή Ἁγιολογία, ἀλλά γιά ἕναν βυζαντινό ἀνώτερο στρατιωτικό αξιωματοῦχο πού ὑπηρετοῦσε, ἴσως, «εἴς τινα ναύσταθμον τῆς περιοχῆς κατὰ τὴ ἐποχὴν τῶν Ἀραβικῶν ἐπιδρομῶν»[17]. Για χρόνια πολλά κυριαρχοῦσε αὐτή ἡ λανθασμένη ἄποψη, πού θεωροῦσε τόν Ἅγιο Κωνσταντῖνο ὡς ἕνα «Ἀλαμάνο», ὑπόθεση πού βλέπουμε νά ἀποτυπώνεται ἐσφαλμένα, ἀλλά καί ἀκούσια γιά τήν ἐποχή, σέ εἰκόνες τοῦ 19ου αἰῶνα μέ τήν ἐπιγραφή: «Ο ΑΓΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΑΛΑΜΑΝΟΣ». Παράλληλα, ὅπως μᾶς διαφωτίζει ὁ Ἀρχιμανδρίτης Φώτιος Ἰωακείμ, ἡ ἀρχή αὐτῆς τῆς λανθασμένης ἑρμηνευτικῆς εἶχε ξεκινήσει νά διαδίδεται ἀπό τήν πρώτη ἔντυπη ἀκολουθία πού ἐξέδωσε ὁ Ἀρχιμανδρίτης Κυπριανός[18], τῆς ὁποίας τό συναξάριο «τυγχάνει πλαστό, ἀνιστόρητο καὶ πλῆρες σύγχυσης»[19]. Συγκεκριμένα, στό συναξάριο τῆς πρώτης αὐτῆς ἀκολουθίας τοῦ Ἀρχιμανδρίτη Κυπριανοῦ, στό ὁποῖο στηρίχθηκαν ὅλοι ὅσοι ἔγραψαν μετέπειτα γιά τόν Ἅγιο ὁ συγγραφέας «μεταφέρει τὸ σκηνικὸ στὴν ἐποχὴ τῶν πρώτων διωγμῶν, καὶ ἀντιγράφει στοιχεῖα τῶν Μαρτυρίων τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Θεοδότου, ἐπισκόπου Κυρηνείας. Παρεισάγεται ἔτσι ὁ καὶ διοικητής (Praeses) τῆς Κύπρου (293-305) Antistius Sabinus (!), ποὺ βασανίζει καὶ τελικὰ θανατώνει γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ τὸν ἅγιο Κωνσταντῖνο ‘‘μετὰ καὶ ἑτέρων τριῶν’’»[20]. Ἐπιπλέον, ἡ τοπική παράδοση, πού συνδέει τόν Ἅγιο μέ τόν χῶρο ταφῆς του, τόν λεγόμενο «Ἁγιόσπηλιο», συνέτεινε στή λανθασμένη διάδοση, ὥστε νά θεωρεῖται ὁ χῶρος αὐτός ὡς τό μέρος ἄσκησης τοῦ «ὁσίου», κάτι πού τελικά βάσει τῶν παραπάνω εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατο.

Μέ ἀσφάλεια, λοιπόν, συμπεραίνουμε πώς ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος ὁ ἐν Ὁρμιδείᾳ, ἕνας ἐκ τῶν τοπικῶν Ἁγίων τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κιτίου, ἐντάσσεται στούς «νέους μάρτυρες» καί ὄχι στούς ὁσίους[21], ὁ ὁποῖος, πιθανόν δέν εἶχε καταγωγή τήν Κύπρο, ἀλλά μαρτύρησε σ’ αὐτή καί ὡς ἐκ τούτου συγκαταλέγεται στή χορεία «Πάντων τῶν ἐν τῇ Νήσῳ Κύπρῳ διαλαμψάντων Ἁγίων» καί ἡ μνήμη του τελεῖται τήν 1η Ἰουλίου. Ὁ πατριάρχης Ἱεροσολύμων Νεκτάριος (17ος αἰῶνας) γράφει πώς: «οὐκ ἔστι πόλις καὶ τόπος ὅπη τῶν Ὀρθοδόξων ἡμῶν οὐ προχέονται ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας τὰ αἵματα»[22]. Ἡ δική μας πόλη, ἡ πόλη τοῦ Ἁγίου Λαζάρου τοῦ Τετραημέρου, ποτίστηκε ἀπό τό αἷμα τοῦ μαρτυρίου τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου τοῦ Νέου, ἀλλά καί τοῦ Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Θεράπoντος, ἐπισκόπου Κιτίου, ἀκόμα ἑνός τοπικοῦ μας ἁγίου, πού ἔζησε τήν ἴδια περίοδο[23]. Ἡ ὕπαρξη αὐτῶν τῶν τοπικῶν μαρτύρων ἀποτελεῖ ἰδιαίτερη τιμή καί εὐλογία γιά ὅλους μας. Οἱ Ἅγιοι αὐτοί μάρτυρες, πού ἔλαβαν τόν στέφανο τοῦ μαρτυρίου, δίνουν ἀπό τότε ἕως καί σήμερα, μιά δυνατή μαρτυρία ζωῆς. Μαρτυροῦν τό θάρρος, τή δύναμη, καί κυρίως τήν ἔνθερμη πίστη στόν Θεάνθρωπο Χριστό. Γιά ὅλους ἐμᾶς σήμερα γίνονται οἱ ὁδοδεῖκτες καί «Κανόνες Πίστεως» καί μᾶς δίνουν ὡς πρόταση ζωῆς τήν ὑπέρμετρη ἀγάπη πρός τόν Σωτῆρα Χριστό. Ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος ὁ νέος μαρτύρησε χάριν τῆς πίστης του. Ἐμεῖς σήμερα μέσα στίς συνθῆκες πού ζοῦμε καλούμαστε νά μαρτυρήσουμε ὄχι διά αἵματος, ἀλλά διά συνειδήσεως. Καί στόν ἀγῶνα μας αὐτό νά ζοῦμε χριστοκεντρικά ἔχοντας φρουρούς καί προστάτες τούς Ἁγίους τῶν ὁποίων τήν ζωή, ἐφόσον δέν μπορούμε νά μιμηθοῦμε, τουλάχιστον τή θαυμάζουμε καί τήν προσκυνοῦμε προσπαθῶντας νά εἰσπράξουμε ἀπ’ αὐτούς ἔστω τό φρόνημα καί τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό.

 

[1] Ἰδιαίτερα κατατοπιστικό εἶναι τό ἄρθρο τοῦ ἔγκριτου Ἁγιολόγου Ἀρχιμανδρίτη Φώτιου Ἰωακείμ, σχετικά μέ τόν Ἅγιο Κωνσταντῖνο τόν ἐν Ὁρμιδείᾳ. Βλ. π. Φ. Ἰ., «Κωνσταντῖνος. Νεομάρτυρες. Νέος μάρτυς στήν Κύπρο (ἐπί ἀραβικῶν ἐπιδρομῶν)», Μεγάλη Ὀρθόδοξη Χριστιανική Ἐγκυκλοπαίδεια, τόμος: 10, ἐκδ. Στρατηγικές εκδόσεις, σελ. 457-458.

[2] R. M. Dawkins, Λεοντίου Μαχαιρᾶ, Ἐξήγησις τῆς γλυκείας χώρας Κύπρου ἡ ποία λέγεται Κρόνακα τοῦτ’ ἔστιν Χρονικόν, Ὀξφόρδη 1932, τόμος: Ι, σελ. 30-33, τόμος: ΙΙ, ΣΕΛ. 58, στίχος 15-17.

[3] Συναξάριον 1ης Ἰουλίου, στά Κύπρια Μηναῖα, τόμος: Θ΄, ἐκδ. Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου, Λευκωσία 2005, σελ. 12.

[4] Βλ. Ἀρχιμ. Φώτιου Ἰωακείμ, ὅ.π., σελ. 457.

[5] Βλ. Ἀρχιμ. Φώτιου Ἰωακείμ, ὅ.π., σελ. 458.

[6] Βλ. ὅ.π.

[7] Βλ. Συναξάριον 1ης Ἰουλίου, στά Κύπρια Μηναῖα, ὅ.π.

[8] Βλ. Οἰκονόμου Σεργίου Σεργίδη, Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου, στήν ἱστοσελίδα: http://www.ormideia.com.

[9] Βλ. Ἀρχιμανδ. Φώτιου Ἰωακείμ, ὅ.π., σελ. 458.

[10] Βλ. Κύπρια Μηναῖα, τόμος: Θ΄, Παράρτημα Ἀκολουθίας σελ. 16.

[11] Βλ. Δημητρίου Γ. Τσάμη, Ἁγιολογία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἐκδ. Π. Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 2008, σελ. 108.

[12] Βλ. Κύπρια Μηναῖα, τόμος: Θ΄, Παράρτημα Ἀκολουθίας σελ. 16.

[13] Βλ. Συναξάριον 22 Ἰουλίου, στά Κύπρια Μηναῖα, τόμος: Θ΄, ἐκδ. Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Κύπρου, Λευκωσία 2005, σελ.134-135.

[14] Βλ. Συναξάριον 7 Σεπτεμβρίου, στά Κύπρια Μηναῖα.

[15] Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά μέ τόν ἱστορικῶς ἀνυπόστατο ὅρο «Ἀλαμάνοι» βλ. πατρός Χαρίτωνος Σταυροβουνιώτου, «Ἀλαμάνοι», Ἅγιοι τῆς Κύπρου, Μεγάλη Ὀρθόδοξη Χριστιανική Ἐγκυκλοπαίδεια, τόμος: 2, ἐκδ. Στρατηγικές εκδόσεις, σελ. 90.

[16] Βλ. Νέος Συναξαριστής τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τόμος: 11ος, ἐκδ. Ἴνδικτος, Ἀθήνα 2008, σελ. 14-15.

[17] Βλ. Κύπρια Μηναῖα, τόμος: Θ΄, Παράρτημα Ἀκολουθίας σελ. 16.

[18] Βλ. Ἀρχιμ. Φώτιου Ἰωακείμ, Ὁ ἅγιος νέος μάρτυς Κωνσταντῖνος τῆς Κύπρου (μάρτυς ἐπί ἀραβικῶν ἐπιδρομῶν [649-965], στήν Ἱστοσελίδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κιτίου – https://imkitiou.org.

[19] Βλ. Ἀρχιμ. Φώτιου Ἰωακείμ, ὅ.π., σελ. 458.

[20] Βλ. Ἀρχιμ. Φώτιου Ἰωακείμ, Ὁ ἅγιος νέος μάρτυς Κωνσταντῖνος τῆς Κύπρου (μάρτυς ἐπὶ ἀραβικῶν ἐπιδρομῶν [649-965], στήν Ἱστοσελίδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κιτίου – https://imkitiou.org.

[21] Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Κυπριανός στό ἔργο του Ἱστορία Χρονολογικὴ τῆς Νήσου Κύπρου, κατα­τάσσει λανθασμένα τόν Ἅγιο στή χορεία τῶν ὁσίων. Βλ. Κυπριανός, Ἀρχιμανδρίτης, Ἱστορία χρονολογικὴ τῆς Νήσου Κύπρου, Ἐνετίησιν 1788 (ἀνατ. Λευκωσία 1971), σ. 352: «Εἰς ὀρμίδιαν ὁ ὅσιος Κωνσταντῖνος».

[22] Βλ. Ἰω. Ἀναστασίου, «Σχεδίασμα περὶ τῶν Νεομαρτύρων», Μνήμη 1821, Θεσσαλονίκη 1971, σελ.16.

[23] Βλ. Παρίδη Παντελῆ, Ἅγιος Θεράπων Ἐπίσκοπος Κύπρου, Ὁ Ἱερομάρτυς καί Θαυματουρ­γός, Λάρνακα 2004, σελ. 25.

Loading
© 2011 - 2022 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΙΤΙΟΥ.
Made by